ΔΑΙΔΑΛΟΣ: Η νέα ψηφιακή υποδομή της Ελλάδας - «Επενδύουμε στο μέλλον» το μήνυμα Μητσοτάκη

Τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» πραγματοποιούνται τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η νέα υποδομή βρίσκεται στο Κέντρο Δεδομένων που στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού του Λαυρίου. Θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς.

Με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» κατατάσσεται στην 31η θέση της διεθνούς λίστας TOP500, ενώ βρίσκεται στην 23η θέση της Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπερυπολογιστών.

Το μήνυμα Μητσοτάκη για τις επενδύσεις στο μέλλον

Τη σημασία της διάθεσης πόρων σε υποδομές που μπορούν να αποδώσουν οφέλη σε βάθος χρόνου, αντί της αύξησης των πρόσθετων δαπανών, υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την ομιλία του στα εγκαίνια του υπερυπολογιστή.

«Ακούμε πολλές φορές, πολλές φωνές οι οποίες το μόνο το οποίο κάνουν είναι να θέλουν να δαπανούν χρήματα που δεν έχουμε», ανέφερε, σημειώνοντας ότι δεν λαμβάνεται πάντοτε υπόψη «πόσο σημαντικό είναι να επενδύουμε για το μέλλον».

Για να εξηγήσει τη σημασία των επενδύσεων, ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε το παράδειγμα του Θεμιστοκλή και την απόφαση των αρχαίων Αθηναίων για την αξιοποίηση του πλούτου που προερχόταν από το αργυρομετάλλευμα. Όπως είπε, όταν τέθηκε το ερώτημα αν τα χρήματα θα έπρεπε να διανεμηθούν στους πολίτες ή να επενδυθούν, ο Θεμιστοκλής πρότεινε να διατεθούν για την κατασκευή τριήρεων.

«Τα επένδυσαν στην άμυνα λοιπόν και όλοι γνωρίζουμε στη συνέχεια πώς άλλαξε η ιστορία του κόσμου από αυτήν την επιλογή», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης, συνδέοντας το ιστορικό παράδειγμα με την ανάγκη δημιουργίας υποδομών που θα είναι απαραίτητες για τη χώρα τα επόμενα χρόνια.

Αναφερόμενος ειδικά στον «ΔΑΙΔΑΛΟ», τόνισε ότι η σημασία μιας τέτοιας επένδυσης μπορεί να μην είναι σήμερα εμφανής σε όλους, ωστόσο πρόκειται για «την υποδομή που θα μας οδηγήσει στις λεωφόρους του μέλλοντος». Όπως υπογράμμισε, χωρίς αντίστοιχες υποδομές η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τα άλματα που επιδιώκει.

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» με μια ματιά

Φορέας υλοποίησης: Πρωτοβουλία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με υλοποίηση από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET).

• Προϋπολογισμός: 58,9 εκατ. ευρώ.
• Χρηματοδότηση: Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του NextGenerationEU και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC JU.
• Υπολογιστική επίδοση: 85,69 petaflops.
• Διεθνείς κατατάξεις: 31η θέση στην TOP500 και 23η θέση στην Green500.

Τι είναι ένας υπερυπολογιστής και πώς λειτουργεί

Ένας υπερυπολογιστής αποτελείται από πολλές ισχυρές υπολογιστικές μονάδες που λειτουργούν ταυτόχρονα και συνεργάζονται ως ενιαίο σύστημα. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εκτελεί σύνθετους υπολογισμούς και να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων σε πολύ μικρότερο χρόνο από έναν συμβατικό υπολογιστή.

Ανάλογα με την εργασία, υπολογισμοί που θα απαιτούσαν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες μπορούν να ολοκληρωθούν μέσα σε ώρες ή ημέρες. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, τις επιστημονικές προσομοιώσεις, την ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας και τις εφαρμογές που απαιτούν την εξέταση πολλών διαφορετικών σεναρίων.

Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί στην Ελλάδα

Η λειτουργία του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» διευρύνει τις δυνατότητες ελληνικών ερευνητικών ομάδων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων που χρειάζονται μεγάλη υπολογιστική ισχύ. Μέχρι σήμερα, για την εκτέλεση ορισμένων απαιτητικών εργασιών, φορείς στην Ελλάδα αναζητούσαν συχνά πρόσβαση σε αντίστοιχες υποδομές του εξωτερικού.

Ο νέος υπερυπολογιστής επιτρέπει την ανάπτυξη και εκτέλεση περισσότερων τέτοιων εργασιών εντός της χώρας, υποστηρίζοντας ερευνητικά έργα και τεχνολογικές εφαρμογές σε διαφορετικούς τομείς.

Πολιτική προστασία και κλιματική αλλαγή: Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» μπορεί να υποστηρίξει προσομοιώσεις υψηλής ανάλυσης για φυσικές καταστροφές. Για παράδειγμα, μια ερευνητική ομάδα θα μπορεί να εξετάζει πώς ενδέχεται να εξελιχθεί μια πυρκαγιά υπό διαφορετικές καιρικές συνθήκες, μεταβάλλοντας παραμέτρους όπως η ένταση του ανέμου. Η αυξημένη υπολογιστική ισχύς επιτρέπει την εξέταση περισσότερων σεναρίων σε μικρότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Υγεία: Μια ελληνική νεοφυής επιχείρηση θα μπορεί να αξιοποιεί την υποδομή για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που αναλύουν ιατρικές εικόνες, όπως ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες. Η επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι δοκιμών και αξιολόγησης αποτελούν βασικά στάδια στην ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών.

Ελληνική γλώσσα: Πανεπιστημιακά εργαστήρια θα μπορούν να επεξεργάζονται μεγάλες συλλογές ελληνικών κειμένων και να εκπαιδεύουν γλωσσικά μοντέλα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής. Έτσι, μπορούν να αναπτυχθούν εφαρμογές προσαρμοσμένες στις ανάγκες της χώρας, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από γενικές λύσεις που έχουν σχεδιαστεί για γλώσσες με πολύ μεγαλύτερο όγκο διαθέσιμων δεδομένων.

Βιομηχανία: Η υπολογιστική ισχύς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων (digital twins) προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να προσομοιώνουν διαφορετικές συνθήκες πριν από την πραγματική κατασκευή, να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα νωρίτερα και να βελτιώνουν τον σχεδιασμό, περιορίζοντας τον χρόνο και το κόστος.

Οι εφαρμογές του υπερυπολογιστή περιλαμβάνουν, επίσης, τη βιοϊατρική έρευνα, τη φυσική, τη χημεία, την ανάπτυξη νέων υλικών, τα κλιματικά μοντέλα και την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

«ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και PHAROS: Ποια είναι η διαφορά

Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS (AI Factory). Οι δύο υποδομές έχουν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους: ο υπερυπολογιστής παρέχει την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ, ενώ το PHAROS οργανώνει την πρόσβαση σε αυτήν και τη συνδυάζει με δεδομένα, εργαλεία, τεχνογνωσία, τεχνική υποστήριξη και συνεργασίες.

Στόχος είναι επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικές ομάδες να μπορούν να αξιοποιούν τους διαθέσιμους πόρους για την ανάπτυξη και την αξιολόγηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το PHAROS εντάσσει την Ελλάδα στις 14 χώρες παγκοσμίως που διαθέτουν υποδομές αυτής της κλίμακας για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών εντάσσεται στον κυβερνητικό σχεδιασμό για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της χώρας στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η επιδίωξη είναι η Ελλάδα να μην περιορίζεται στη χρήση τεχνολογιών που αναπτύσσονται στο εξωτερικό, αλλά να διαθέτει τις υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό για τη δημιουργία νέων εφαρμογών.

Από ηλεκτρικός σταθμός, κέντρο δεδομένων

Το νέο Κέντρο Δεδομένων στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ. Στον χώρο όπου λειτουργούσε παλαιότερα μια βιομηχανική υποδομή έχει εγκατασταθεί πλέον ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», με στόχο να υποστηρίξει τις σύγχρονες ανάγκες της έρευνας και της τεχνολογίας.

Με τη λειτουργία του, η Ελλάδα αποκτά εντός των συνόρων της υπολογιστικούς πόρους μεγάλης κλίμακας, τους οποίους μπορούν να αξιοποιούν ερευνητικοί και επιχειρηματικοί φορείς για έργα που μέχρι σήμερα συχνά απαιτούσαν πρόσβαση σε αντίστοιχες υποδομές του εξωτερικού.